Aracınızı Sel Aldıysa: İlk Saatten İlk Yıla Adım Adım Kontrol Listesi

Su çekildikçe İstanbul'da hasarın gerçek boyutu ortaya çıkıyor. 14 Ekim selinde araçları zarar görenlerin önemli bir kısmı şu an aynı belirsizliği yaşıyor: Neyi, hangi sırayla ve ne zamana kadar yapmalıyım?
Sel dosyalarında hak kayıplarının çoğu hukuki tartışmadan değil, ilk günlerde atlanan basit adımlardan doğuyor. Bu nedenle bu yazıda tartışmaya girmeden, araç sahibinin izlemesi gereken yolu zaman sırasıyla ele almak istiyorum.

İlk saat: Kontağa dokunmayın

Su içinde kalmış ya da sudan yeni çıkarılmış bir aracı çalıştırmayın; mümkünse kontağı da açmayın. Motorun hava emişinden çektiği su, marşla birlikte silindirlere ulaşabilir ve onarılabilir bir hasarı motor değişimine dönüştürebilir. Aracı kendi imkânlarınızla kurutmaya, akü bağlantısıyla oynamaya da girişmeyin. Bu aşamadaki tek hedef, zararı büyütmemek.

İlk gün: Konumu ve izleri kayda alın

Telefonunuz burada en değerli deliliniz. Aracı bulduğunuz yerde, saat ve konum bilgisi açıkken fotoğraflayın ve kısa bir video çekin. Su seviyesinin araç üzerinde bıraktığı izi, tıkalı mazgalları, taşan dereyi ve çevredeki diğer araçları da görüntüleyin.
Aracın tam olarak nerede durduğunu ayrıca not edin: cadde ya da sokak mı, sitenin kapalı otoparkı mı, bir alışveriş merkezinin otoparkı mı? Bu ayrıntı yalnızca hasarın oluşumunu değil, ileride idareye karşı dava açılacaksa hangi mahkemeye gidileceğini de etkiliyor. Uyuşmazlık Mahkemesi'nin son kararlarına göre karayolundaki araçlara ilişkin davalar adli yargıda, site otoparkı gibi karayolu dışındaki alanlarda zarar gören araçlara ilişkin davalar ise idari yargıda görülüyor. Tanıkların iletişim bilgilerini alın; ALO 153, itfaiye ve zabıta başvurularının kayıt numaralarını saklayın.

İlk 48 saat: Çekici ve servis

Aracı çekiciyle taşıtın. Kasko poliçenizde asistans hizmeti varsa önce o hattı arayın; yoksa çekici faturasını mutlaka saklayın. Kanun, zararı sınırlamak amacıyla yapılan makul giderlerin, faydasız kalsa bile sigortacıca ayrıca karşılanmasını öngörüyor. Servise teslimde aracın çalıştırılmamasını yazılı olarak isteyin.

İlk beş iş günü: İhbar ve poliçe kontrolü

Kasko genel şartları, hasarın öğrenilmesinden itibaren beş iş günü içinde sigortacıya bildirilmesini istiyor. Bildirmeden önce poliçenizin teminat sayfasına bakın: Sel ve su baskını ek teminat olarak yazılı mı? Trafik sigortası kendi aracınızdaki sel hasarını karşılamıyor; başvuru adresi kaskodur.
İhbarda olayı olduğu gibi anlatın: araç park hâlinde miydi, suya mı girdi, o anda kim kullanıyordu? Yanlış beyanın bedeli ağır olabiliyor. Uşak'ta yağmur suyu birikintisine giren kaskolu bir aracın dosyasında, direksiyondaki kişi sigortacıya farklı bildirilmişti. Banka çıkışındaki kamera görüntüleri, aracı o tarihte ehliyeti yasaklı olan kişinin kullandığını ortaya koydu. Sonuçta teminat içinde kalındığını kanıtlama yükü sigortalının üzerine kaldı ve Yargıtay 4. Hukuk Dairesi davanın reddini onadı (Yargıtay 4. HD, E. 2022/840, K. 2023/12730, T. 28.11.2023).

Eksper ve sonradan çıkan arıza

Sudan geçtiğiniz anda bir şey olmamış olabilir. Motora giren su bazen günler sonra arıza olarak ortaya çıkıyor. Ankara BAM 21. Hukuk Dairesi, yoğun yağışta köprü altındaki birikintiden geçtikten sekiz gün sonra motor bloğu çatlayan araçta, sigortalının genel şartlara aykırı davrandığını ispatlama yükünün sigortacıda olduğunu belirterek hasar bedelini kabul etti (E. 2021/788, K. 2023/478, T. 29.03.2023). Bu nedenle aracın suya girdiği günü belgeleyen her kayıt, sonradan çıkacak bir arızada işinize yarar.
Sigortacıya ödeme için tanınan süre, eksik belge kalmadığında ve eksper raporu teslim edildiğinde 10 iş günüdür; ihbarın üzerinden 45 gün geçtiğinde ise borç her durumda ödenmesi gereken hâle gelir. Toplu hasar dönemlerinde eksper gecikmesi olağan; yazışmalarınızı tarihleriyle saklayın.

Ret gelirse

Ret gerekçesini yazılı isteyin. “Motor çalıştırılmış” gerekçesi tek başına tam ret sebebi değil; kanunun öngördüğü yaptırım, çalıştırmanın sebep olduğu ek hasarla sınırlı ve kusur oranına bağlı bir indirimdir. Başvurunuz reddedilirse ya da şirket 15 iş günü boyunca yazılı cevap vermezse Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurabilirsiniz; hakemler dört ay içinde karar vermek zorunda.

İlk yıl: İdareye yazılı başvuru

Kaskonuz yoksa ya da kasko zararın tamamını karşılamıyorsa muhatap, altyapıyı işleten idare olabilir. İstanbul'da yağmur suyu tesislerinden İSKİ sorumlu; yolun, alt geçidin veya derenin durumuna göre İBB, ilçe belediyesi ya da DSİ de sorumlular arasında olabilir. Başvuruyu bu idarelerin hepsine birlikte, yazılı olarak ve zararın öğrenilmesinden itibaren bir yıl içinde yapın. İdare 30 gün içinde cevap vermezse talep reddedilmiş sayılıyor ve 60 günlük dava süresi işlemeye başlıyor.
Kaskonuz ödese bile muafiyet ve değer kaybı çoğu zaman dışarıda kalıyor; yukarıda anılan Ankara kararında da değer kaybı talebi kasko teminatında bulunmadığı gerekçesiyle reddedildi. Bu kalan zarar için idareye başvurma hakkınız sürüyor. Kasko şirketi de ödediği tutar için aynı idareye rücu edebileceğinden, idareyle anlaşma yaparken her şeyi kapsayan bir ibraname imzalamadan önce iki kez düşünün.

Son söz

Selin kendisini önlemek elimizde değil; ama sonrasındaki zararın kimde kalacağını büyük ölçüde ilk günlerde attığımız adımlar belirliyor. Kontağa dokunmamak, konumu belgelemek, süresinde ve doğru ihbar yapmak ve bir yıllık başvuru süresini kaçırmamak, sel dosyasının yarısını kazanmak demek.