Türkiye, son dönemde doğal afetlerle oldukça fazlasıyla sarsılıyor. Ülkenin çeşitli bölgelerinden gelen sayısız deprem haberi, halkı derin bir endişeye sürüklüyor. Özellikle Marmara Bölgesi'nde, özellikle İstanbul'da beklenen olası büyük bir depremin varlığı, birçok vatandaşın kaygılarını artırmış durumda. Bu nedenle, depreme dayanıklı binalarda yaşamak ve Zorunlu Deprem Sigortası (ZDS) yaptırmak, artık herkes için kritik bir önem taşımaktadır. ZDS, çok yakında köklü bir değişiklikle Zorunlu Afet Sigortası (ZAS) haline gelecek. Bu yeni düzenlemenin, önümüzdeki günlerde Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin gündemine alınması bekleniyor. 2026 yılında yasalaşması planlanan ZAS hakkında bilgiler almak üzere, Türkiye'de 25 yıldır depreme karşı güvence sağlayan Doğal Afet Sigortaları Kurumu'nun (DASK) yeni Genel Sekreteri Balkır Demirkan ile bir röportaj gerçekleştirdik.
Sadece deprem değil; geniş bir afet perspektifi
Demirkan’ın verdiği bilgilere göre, ZAS ile birlikte sadece depremlerle sınırlı kalınmayacak. Yeni sigorta modeli, çok çeşitli doğal afetleri kapsayacak şekilde genişletilmiş bir yaklaşım benimseyecek. ZDS yalnızca deprem teminatı sunarken, ZAS; volkanik patlamalar, su baskınları, heyelan, fırtına, dolu, çığ ve orman yangınları gibi birçok farklı doğal afet riskini de içine alacak. Bu bağlamda, sigorta kapsamı genişleyerek, ZDS'nin dışında kalan köy yerleşimleri ve mezralar da dahil edilecek. Bu durumla birlikte, doğal afetlere karşı sigorta koruması coğrafi olarak da genişletecek bir yapı sağlanacak. Mevcut deprem havuzunun yapısı, aynen devam ederken, deprem dışındaki doğal afetler için ise yeni bir havuz oluşturulacak. ZAS poliçeleri, tüm teminatları otomatik olarak sunacak; böylece sigortaya ulaşım daha kolay hale gelecek.
ZDS’den ZAS’a geçişte özel yenileme indirimi
Zorunlu Deprem Sigortası (ZDS) poliçesi olan birçok kişi, ZDS'nin ZAS’a nasıl dönüşeceğini merak ediyor. Demirkan’ın verdiği bilgilere göre, ZDS poliçesi devam eden sigortalılar için ZAS’ın yürürlüğe girmesi halinde otomatik bir geçiş yapılmayacak. Devam eden ZDS poliçeleri, vade bitiminde talep edilmediği takdirde geçerli olmaya devam edecek. Ancak ZAS’a geçmek isteyen sigortalılar için yeni bir poliçe düzenlenecek ve bunun için aynı adres kodu ve T.C. kimlik numarası yeterli olacak. Eğer sistemde aynı bilgilerle kayıtlı geçerli bir ZDS poliçesi bulunuyorsa, ZAS poliçesine özel bir yenileme indirimi uygulanacak. Bu uygulama, ZDS poliçesi ilk yıl içinde olsa dahi, ZAS poliçesi oluşturulurken dikkate alınarak avantaj sağlayacak. ZAS poliçesi düzenlendikten sonra mevcut ZDS poliçesi kısmi olarak iptal edilebilecek.
ZAS ile birlikte Acil İhtiyaç Teminatı sağlanacak
Zorunlu Afet Sigortası'nın yürürlüğe girmesiyle birlikte, şu ana kadar yalnızca bina teminatı sunan sistem, deprem dışındaki afetler için ayrıca Acil İhtiyaç Teminatı sağlamaya başlayacak. Bu teminat, afet sonrası konutlarda yaşayan bireylere temel gereksinimlerini karşılamak adına sunulacak. Yeni sistemle birlikte sigorta tarifesinde de değişiklikler yaşanacak, risk grupları mahalle bazında belirlenecek. Deprem tarifesinde, 7 risk grubunun yanı sıra, sel ve heyelan tarifelerinde ise 5 farklı risk grubuyla hesaplama yapılacak. Ancak deprem tarifesinin mevcut yapısı korunurken, sel ve heyelan tarifelerinde yapı tarzı ayrımı yapılmayacak. Bu durum, daha fazla insanın güvence altına alınmasını sağlayarak, afet sonrası toparlanma süreçlerine de katkı sunacak.
Vatandaşların büyük bir merakla beklediği konu, Zorunlu Afet Sigortası (ZAS) kapsamında yenilemelerde herhangi bir indirimin uygulanıp uygulanmayacağıydı. DASK Genel Sekreteri Balkır Demirkan, bu konudaki bilgilere ışık tutarak, yenilemelerde belirli indirimler yapılacağını açıkladı. Özellikle, 1 ila 3 katlı konutlar için uygulanacak olan indirim oranları dikkat çekiyor. DASK tarafından belirlenen bu uygulamalar, sigorta primlerinin daha ulaşılabilir hale gelmesine yardımcı olacak.
ZAS Yenilemelerde Uygulanacak İndirim Oranları
DASK’ın Genel Sekreteri Balkır Demirkan, Zorunlu Deprem Sigortası’nda yenilemelerde toplamda yüzde 20 oranında indirim uygulanacağını bildirdi. Ayrıca, 1 ila 3 katlı konutlarda yüzde 10, 8 katlı ve üzeri binalarda ise yüzde 10 oranında indirim uygulanacağı ifade edildi. Yapıların yaşı da bu indirim politikasında önemli bir unsur oluşturarak, 2000 yılından önce inşa edilmiş binalar için de yine yüzde 10 oranında sürprim uygulanacağı kaydedildi. Özellikle, sismik izolatör bulunan binalarda poliçe indirim oranı yüzde 30'a kadar çıkabiliyor. 3. kat ve üzerindeki konutlar için ise sel ve su baskını riskine karşı yüzde 50'lik bir indirim mevcut. Bu indirimlerin yanı sıra, önümüzdeki dönemde zorunlu afet sigortasında ilave kontrol noktalarının eklenmesi planlanıyor.
DASK'ın Sağladığı Tazminat Miktarları
Doğal Afet Sigortaları Kurumu (DASK) verilerine göre, Türkiye genelinde aktif olarak 11 milyon 699 bin 447 poliçe bulunuyor. DASK kuruluşundan bu yana, toplam 1.147 deprem sonrası meydana gelen hasarlar için yaklaşık 690 bin 932 hasar dosyası oluşturuldu. Bu dosyalara ilişkin olarak toplamda 41 milyar 903 milyon 15 bin 511 Türk Lirası tutarında tazminat ödendi. DASK'tan yapılan açıklamada, bu verilerin sadece sigorta ürünü sunmakla kalmayıp aynı zamanda doğal afet risklerinin yönetimi ve ekonomik istikrarın sağlanmasında kritik bir rol oynamakta olduğu vurgulandı. DASK'ın bu önemli rolü, Türkiye'nin toplumsal dayanıklılığının güçlendirilmesinde de etkili olduğu ifade edildi.
Deprem Haftası Etkinlikleri
Her yıl olduğu gibi bu yıl da 1-7 Mart tarihlerinde Deprem Haftası kutlanacak. Bu etkinlikler çerçevesinde DASK, bir basın toplantısı düzenleyecek. 4 Mart'ta, İstanbul-Çekmeköy'deki Türk Reasürans Genel Merkezi’nde gerçekleştirilecek toplantıya DASK Genel Sekreteri Balkır Demirkan, Türk Reasürans Genel Müdür Vekili Özgür Bülent Koç ve Yarışma Başkanı Prof. Dr. Mustafa Erdik katılacak. Toplantıda bu yıl dokuzuncusu düzenlenen 'DASK Depreme Dayanıklı Bina Tasarım Yarışması' hakkında bilgiler paylaşılacak. Bu hafta, deprem bilincinin artırılması ve yapıların dayanıklılığının önemi üzerine farkındalık oluşturulması hedefleniyor. DASK, bu etkinliklerle hem Kamuoyunu bilgilendirmeyi hem de güvenli binalar inşa etmenin önemini vurgulamak amacıyla çeşitli etkinlikler düzenlemeyi planlıyor.
