TÜİK, 2025 yılına ait hanehalkı tüketim harcama istatistiklerini açıkladı. Verilere göre, toplam tüketim harcamaları içinde en düşük payı sigorta ve finansal hizmetler alırken, bu pay %0,8 olarak belirlendi. Türkiye'de en yüksek gelir grubundaki bireylerin sigorta ve finansal hizmetlere ayırdığı pay ise %1 oldu. Hanelerin 2025 yılı içerisinde bu kaleme yaptığı aylık tüketim harcaması ise 492 TL olarak tespit edildi. Birey başına düşen sigorta ve finansal hizmet harcaması ise aylık 257 TL düzeyinde gerçekleşti.
HANEHALKLARINDAN Tüketim HARCAMALARI ANALİZİ
Hanehalkı tüketim harcamaları değerlendirmesi yapıldığında, konut ve kira harcamaları %29,3 ile en yüksek payı alırken, bunu %20,5 ile ulaştırma harcamaları takip ediyor. Gıda ve alkolsüz içecekler ise %17,3 ile üçüncü sırada yer almakta. Öte yandan, toplam harcamalar içinde sigorta ve finansal hizmetler %0,8 gibi düşük bir paya sahipken, eğitim hizmetleri %1,8 ve sağlık harcamaları ise %2,2 ile sıralanıyor. Hanehalklarının bu harcama kalemlerine ayırdığı paylar, Türkiye'nin ekonomik yapısına ışık tutuyor ve bireylerin maddi durumlarıyla doğrudan ilişkilidir.
GELİR GRUPLARINA GÖRE HARCAMA DAĞILIMI
Gelire göre sıralandığında, 2025 yılında en yüksek gelir grubuna sahip olan bireylerin tüketim harcamaları dikkat çekiyor. Bu gruptaki haneler, ulaştırma harcamalarına %25, konut ve kira harcamalarına %25,7, gıda ve alkolsüz içecekler harcamalarına ise %12,4 oranında bütçe ayırmakta. Düşük gelir grubuna dahil olan bireyler ise, konut ve kira harcamalarına %38,7, gıda ve alkolsüz içecekler harcamalarına %29,2 ve ulaştırma harcamalarına %8,6 oranında harcama yapmaktadır. Bu durum, toplumdaki gelir eşitsizliğine ve harcama alışkanlıklarının gelir düzeyi ile bağlantısına dikkat çekmektedir.
HANEHALKI BÜYÜKLÜĞÜNE GÖRE HARCAMALAR
Hanehalkı büyüklüğü açısından yapılan analizlerde, tek kişilik hanelerin harcama dağılımı oldukça farklı. Tek kişilik haneler, konut ve kira harcamalarına %41, gıda ve alkolsüz içecek harcamalarına %14,3 ve ulaştırma harcamalarına %14,4 oranında harcama yapıyor. Diğer yandan, altı veya daha fazla kişiden oluşan hanehalkları, gıda ve alkolsüz içecek harcamalarına %23,7, konut ve kira harcamalarına %24,4 ve ulaştırma harcamalarına %18,1 pay ayırmaktadır. Bu durum, hanehalkı büyüklüğünün tüketim alışkanlıkları üzerindeki etkisini net bir şekilde gözler önüne sermektedir.
SİGORTA HARCAMALARI VE GELİR GRUPLARI
2024 yılı itibarıyla, hanehalkları sigorta ve finansal hizmetlere %0,7 oranında bir harcama yaparken, 2025 yılında bu oran %0,8’e yükseldi. Gelir grubu analizlerine bakıldığında ise en düşük gelir grubuna ait bireylerin 2025 yılı için sigorta ve finansal hizmetlere ayırdığı pay %0,5 düzeyindeyken, en yüksek gelir grubundaki bireyler için bu pay %1 olarak kaydedildi. Çeşitli hanehalkı büyüklüklerine göre yapılan incelemelerde ise, tek kişilik ve üç kişilik haneler sigorta harcamalarına %0,8 oranında pay ayırırken, iki kişilik haneler %1'lik bir peşin ödeme yapmaktadır. Beş kişilik hanelerin ise sigorta harcamalarına ayırdığı pay ise %0,4 ile en düşük oranı oluşturmaktadır.
Hanehalkının aylık tüketim harcamaları üzerine yapılan son araştırmalar, 2025 yılında sigorta ve finansal hizmetler için ayrılan bütçenin 492 TL olduğunu ortaya koydu. Geçtiğimiz yıl bu rakam 326 TL seviyesindeydi. Bunun yanı sıra, kişi başına düşen sigorta ve finansal hizmetler için ayrılan miktar ise aylık 257 TL olarak hesaplandı.
Gelir Gruplarına Göre Sigorta Harcamaları
Sigorta harcamaları, hanelerin gelir düzeyine göre değişim göstermektedir. Gelir grupları içerisinde en fazla sigorta ve finansal hizmetlere bütçe ayıran kesim, gayrimenkul ve menkul kıymet gelir sahipleri oldu ve bu grup toplam harcamalarının yüzde 1,1'ini bu alana yönlendirdi. Diğer gelir gruplarına bakıldığında ise müteşebbis geliri olanlar, harcamalarının sadece yüzde 0,4'ünü sigortaya ayırdı. Maaş geliri elde eden bireyler, bütçelerinin yüzde 0,9'unu sigorta harcamalarına yöneltirken, emeklilik geliri olanlar ise yüzde 1 oranında bir pay ayırdı. Bu durum, hanelerin gelir seviyeleri ile sigorta harcamaları arasında belirgin bir ilişki olduğunu göstermektedir.
Sigorta Harcamalarındaki Artışın Nedenleri
2024 yılına göre sigorta harcamalarının artış göstermesi, temelde ekonomik faktörlerle ilişkilidir. Hanehalklarının artan yaşam maliyetleri, bireyleri risk yönetimi konusunda daha duyarlı hale getirmiştir. Özellikle sağlık, kaza ve doğal afetler gibi beklenmedik olaylar karşısında güvence arayışı, sigorta harcamalarını artıran önemli bir etkendir. Ayrıca, finansal hizmetlerin çeşitlenmesi ve erişimin kolaylaşması, bireylerin sigorta ürünlerine olan ilgi ve talebini artırmaktadır. Bu durum, bireylerin sigorta poliçelerine daha fazla bütçe ayırmalarına neden olmaktadır. Ekonomik belirsizliklerin yaygınlaşmasıyla birlikte, haneler daha fazla güvence arayışında bulunmaktadır.
