Son zamanlarda ülkemizde yaşanan yüksek enflasyon, bireysel sigorta sahiplerinin yanı sıra işletmeler için de önemli riskler doğuruyor. Bu risklerin başında “eksik sigorta” durumu yer almakta. Sigorta uzmanları, bu sorunun genellikle sigorta poliçesinin eksik olmasından değil, yanlış değerlerle düzenlenmiş olmasından kaynaklandığını vurguluyor. Yetersiz teminatla sigortalanan makineler ve tesisler, büyük bir hasar olayında işletmelerin karşılaşabileceği maddi kayıplara ek olarak, üretim kaybı, pazar kaybı ve itibar zedelenmesi gibi daha derin sorunlar da ortaya çıkarabiliyor.
Eksik Sigorta Riskinin Artışı
Bireylerin olduğu kadar şirketlerin de maruz kaldığı bu risk, şu anki ekonomi koşulları göz önünde bulundurulduğunda daha da önemli hale gelmektedir. İşletmeler, eksik sigorta nedeniyle sadece maddi zararlara uğramakla kalmıyor; aynı zamanda üretim süreçlerinin durmasına sebep olarak büyük kayıplar yaşıyor. Gerçek hasar meydana geldiğinde, sigorta poliçesi üzerindeki teminat belirtilen değerin altında kaldığında, işletmeler büyük bir çıkmaza girebiliyor. Bu durum, çoğu zaman hasar dosyası açıldığı an anlaşılmakta ve işletmelerin en zor durumlarıyla yüzleştirmektedir.
Uzmanların Uyarıları
Eksik sigorta konusunda sanayicilere önemli uyarılarda bulunan sigorta uzmanları, bu durumun hasar gerçekleşmediği sürece pek fark edilmediğini dile getiriyor. Özellikle dikkat çeken noktalardan biri, sigortanın olmamasından ziyade yanlış değerle düzenlenmesidir. Eğer poliçede bir makinenin ya da binanın değeri doğru bir şekilde yansıtılmamışsa, iş durması gibi durumlarda tazminat da aynı oranda eksik ödenecek ve işletmeler büyük kaybın içine girecektir. Günümüzde birçok işletme, sigorta primlerini ucuzlatmak amacıyla poliçelerini sadece fiyat odaklı olarak yeniliyor; bu da yanlış bedelle sigortalanmaya yol açıyor.
Uygulama Yetersizlikleri
Doğan Sigorta ve Reasürans Brokerliği Yönetim Kurulu Başkanı Selcen Doğan Gür, işletmelerin sigorta bedellerini yıllardır güncellemeyerek büyük bir risk altına girdiklerini belirtiyor. Son yıllardaki enflasyon, sanayi tesislerinin değerlerini hızla artırırken, pek çok işletme eski poliçeleriyle devam etmekte. Makine ve bina maliyetleri artarken, poliçe değerleri aynı kalmakta. Hasar anında, sigorta şirketleri sadece sigortalanan oranda ödeme yapmakta, bu da şirketlerin büyük kayıplar yaşamasına neden olmaktadır. Ayrıca, teminat bedellerinin yıllık olarak güncellenmemesi ve poliçelerdeki yapılan signifikant değişikliklerin yeterince bilinmemesi, eksik sigorta sorununu daha da derinleştiriyor.
Üretim Kaybının Etkileri
Sanayi işletmeleri için en büyük tehditlerden biri, fiziksel hasarın ötesinde, üretimin durmasıdır. Gür, makine onarım süreçlerinin haftalar ya da aylar sürebildiğini ve bu süre zarfında kaybolan cironun, iptal olunan siparişlerin ve müşteri ilişkilerinin bozuluşunun çok daha büyük zararlara yol açabileceğini vurguladı. Bu tür durumların sonucunda, sadece maddi kayıplar değil, aynı zamanda işletmelerin itibarları da zedelenmekte ve uzun vadede iş kaybına neden olabilmektedir.
Ciddi Mağduriyetler Başgösterebilir
Eksik sigorta, sektördeki önemli sorunlardan biri olmayı sürdürüyor. AXA Türkiye Teknik Başkanı ve İcra Kurulu Üyesi Barış Altın, bu uygulamanın ciddi mağduriyetler yaratabileceği uyarısında bulunuyor. Altın, “Eksik sigorta, sektörümüzün başlıca sıkıntılarından birisi. AXA Türkiye olarak, müşterilerimizin hasar anında yanında olmakla kalmıyor, aynı zamanda, hasar gerçekleşmeden evvel risklerini belirleyip yönetmeleri konusunda destek sağlıyoruz. Sigorta bedelinin eksiksiz tespit edilmesi bu süreçte çok kritik,” açıklamasında bulundu. Poliçelerin düzenli bir şekilde gözden geçirilmesi ve varlıkların gerçek değeriyle teminat altına alınması oldukça önemlidir.
Türk Reasürans Genel Müdür Vekili Özgür Bülent Koç, sektörün önemli meselelerinden biri olan “eksik sigorta” konusuna dikkat çekti. Enflasyon sebebiyle artan fiyatların, sigortalanan ürünlerin piyasa değerinin altında poliçelere yansıdığını belirten Koç, Kahramanmaraş merkezli depremler sırasında bu sorunun etkilerinin net olarak görüldüğünü ifade etti. O dönemde, endüstriyel ve ticari poliçelerin uzun süredir düşük enflasyon varsayımlarıyla güncellendiğini ancak afetin enflasyonun arttığı bir dönemde meydana geldiğini vurguladı. Koç, dağıtım kanallarının bu konuda büyük bir iş yükü olduğunu belirterek, “Doğru bedeli sigorta yapmak kritik öneme sahip ve bu bilincin oluşturulması için dağıtım kanallarının müşterileriyle sürekli iletişimde kalmaları gerekiyor.” ifadelerini kullandı.
Eksik Sigortanın Nedenleri
Özgür Bülent Koç, eksik sigorta riskinin yalnızca enflasyon dönemleriyle sınırlı kalmadığını, bazı emtiaların fiyat artışlarının da bu durumu etkileyebildiğini açıkladı. Örneğin, yurtdışından getirilen malzemelerin değerlerinin artması durumunda, poliçelerde yeterince güncellenmeme riski bulunduğunu belirtti. Emtia piyasalarında devam eden dalgalanmaların, özellikle petrol ve baz metaller gibi unsurların fiyatlarındaki artışların, poliçelerin güncelliğini yitirmesi nedeniyle eksik sigorta riskini ortaya çıkardığını ifade etti. Koç, bu nedenle dağıtım kanallarının her sene sonu yerine yıl içerisinde de müşterilerini ziyaret etmeleri gerektiğini, sigorta bedelinin yeterli olup olmadığını sürekli sorgulamaları gerektiğini vurguladı.
Eksik Sigorta Riskine Karşı Alınabilecek Önlemler
Ticari işletmelerin eksik sigorta riskine maruz kalmamak için sigorta bedellerini döviz kuru üzerinden yeniden gözden geçirmeleri şarttır. İşletmelerin sahip olduğu makineler, ekipmanlar ve elektronik cihazlar için dönemsel olarak yeniden değerleme yapmaları ve sigorta şirketlerine güncel bilgiler vermeleri büyük önem taşır. İhracat yapan firmaların döviz kuruna göre poliçe düzenlemeleri önerilmektedir. Yenileme süreçlerinde veya yeni poliçeler satın alırken, eksik sigorta riskini en aza indirmek için poliçelerin döviz bazında düzenlenmesi, aksi takdirde TL poliçelerde ‘enflasyon koruma ek şartı veya klozu’ alınması gerektiği belirtilmiştir. Tarafların ya da sigorta şirketinin belirlediği aralıklarla sigorta değerinin gözden geçirilmesi ve sigorta bedelinin güncellenmesi başka bir yöntem olarak öne çıkmaktadır. Bu amaçla zeyilname düzenlenerek sigorta bedelinin artırılması mümkündür.
Eksik Sigorta Kavramı
Sigorta poliçesinde belirtilen sigorta bedelinin, hasar anındaki sigorta değerinden daha düşük olması durumuna “eksik sigorta” denir. Eksik sigorta durumunda sigorta sözleşmesi geçerli kalmaya devam eder, ancak sigorta şirketi hasarın yalnızca poliçedeki bedeli kadarını karşılayacaktır. Geri kalan miktar, sigorta kapsamı dışında kalmaktadır. Eksik sigorta, sigorta bedelinin sigorta ettirilen varlığın güncel değerinin gerisinde kalmasına işaret eder ve bu durum hasar anında sigorta sahiplerinin mağduriyetine yol açabilir.
Enflasyon Koruması Nedir?
Enflasyon koruması, poliçe süresi boyunca sigorta teminat miktarının belirli bir oranla otomatik olarak artırılmasını sağlayan bir mekanizmadır. Bu uygulama, artan inşaat ve malzeme maliyetleri göz önünde bulundurularak sigorta kapsamının güncel olmasını temin eder. Özellikle yüksek enflasyon dönemlerinde sigortalının gerçek zararını, gerektiği gibi karşılamayı güvence altına alır. Bu tür uygulamalar, sigorta sahiplerinin enflasyon karşısında yaşadığı maddi kayıpların önlenmesi adına hayati öneme sahiptir.
